R.K. kerk Sint Cyriacus en Franciscus

Koepelkerk Grote Noord

Een driebeukige kruisbasiliek met galerijen en een koepel boven de viering, geheel het terrein vullend dat beschikbaar was. Gebouwd door de Hoornse architect A. C. Bleys. Consecratie van de kerk 30 oktober 1882 door Monseigneur Snickers. In de tombe van de kerk (onder het altaar) zijn relikwieën ingesloten van de heilige martelaren Restitutus en Placida.

Sinds het feest van de heilige apostelen Petrus en Paulus, 29 juni 1868 waren de beide parochies te Hoorn tot één parochie verenigd. De hoofdkerk was de kerk in de Achterstraat, gewijd aan de St. Cyriacus, en de bijkerk de kerk van St. Franciscus aan het Achterom. Deze was al enige tijd niet meer in gebruik, aangezien er een gebrek was aan Franciscanen die de mis konden lezen. Op zondag 1 juli 1877 brandde de kerk in de Achterstraat af en kerkte men alleen in de bijkerk. De katholieke gemeente was er niet rouwig om, men was altijd in een achtergestelde positie geweest; nu er een kerk gebouwd mocht/moest worden, wilde men aan de hoofdstraat van de stad bouwen.

Pastoor Scheefhals zamelde al gelden in voor de bouw van een nieuwe kerk: men besloot die te bouwen op het terrein van de bijkerk uitgebreid met het terrein waar toen het huis van Baron van Dedem stond. Een hulpkerk werd gebouwd op het terrein van de jongensschool St. Jozef aan het Achterom. Pastoor van Rijn werd benoemd in 1879 en op 23 december 1879 werd de bouw van de kerk aanbesteed. Aannemer D. TooI was met f 126.675 de laagste inschrijver. Hij was bevriend met de architect, die hem verzekerd had dat eventuele meerkosten als gevolg van de onduidelijkheid van het bestek wel geregeld zouden worden. Ook hadden de parochieleden gerekend op een geldelijke bijdrage van pastoor van Rijn, doch deze overleed twee jaar na de aanbesteding, voordat hij deze zakelijke dingen had kunnen regelen.

Pastoor (later Deken) N.J. Smeulders werd zijn opvolger. Hij heeft de onderlinge afspraken tussen Bleijs en TooI genegeerd en bepaalde dat  "alles volgens de bepalingen van het bestek moest behandeld worden".

Een jaar te laat werd de inwijding van de kerk gevierd. Smeulders had van een adellijke Haagse dame, jonkvrouwe Melort, religieuze in de Congregatie der Zusters Franciscanessen een som van f 83.000 gekregen bestemd voor de bouw van de kerk. Ook heeft hij het huis naast de kerk (aan de zijde van de Rode Steen) aan de parochie geschonken; dat huis is lange tijd kosterswoning geweest.

De extra kosten van materialen bedroegen voor aannemer TooI een bedrag van f 44.696,78. Ondanks een rechtszaak moest deze die kosten zelf betalen: de onderlinge afspraken golden niet.