Het Patriottisme in Hoorn in de jaren 1786 en 1787 (16)

De patriotten, gesteund door Gecommitteerde Raden, met op de achtergrond de Staten van Holland, begonnen zich meer te doen gelden. Van de prinsgezinden kon reactie niet uitblijven. Er werd in de stad verteld, dat de patriotten de hele regering af wilden zetten, een onrechtmatige regering van uitsluitend partijgangers wensten in te voeren, 't Huis van Oranje onderdrukken, de godsdienst ondermijnen wilden. De scheidslijn tussen prinsgezinde en patriot liep zelfs door de gezinnen heen "'t welk een en ander groote verwarring en despleyzier te weege bracht". De wederzijdse verdachtmakingen schenen geen einde te nemen. De meerderheid der burgemeesters, nog steeds prinsgezind, nam haar maatregelen. Op 't bolwerk bij de Noorderpoort werden vier kanonnen opgesteld, gericht op de Keernderweg; ook bij de Oosterpoort verscheen een batterij op 't bolwerk, waarvan de kanonnen op zee gericht waren. Als kolonels der burgercompagnieën gelastten burgemeesters aan de kapiteins de hele burgerij te wapenen en te oefenen. Doch dezen, meest patriotten, voelden er niets voor en verscholen zich achter het excuus niet "met allerley slegt zoort" samen te willen exerceren. Zij wensten eerst 'n nieuw reglement te maken. Toen 't concept klaar was, kon 't geen genade bij de burgemeesters vinden. En zo bleef de zaak op de lange baan. Pogingen om achter de rug der kapiteins om burgers voor hun opvatting te interesseren, mislukten burgemeesteren eveneens.

Dat hadden de patriotten beter voor elkaar. 0p een vergadering in de Statenpoort, of 't Statenlogement - thans stadhuis -, in 't laatst van augustus, was tot de vorming van een z.g. vliegend legertje besloten, gevormd uit vrijwilligers der Genootschappen uit het Noorderkwartier, aangevuld met wat cavallerie en enige stukken veldgeschut. In geval van nood moest deze troep, waar nodig, ter hulp snellen. Er werden detachementen gelegerd in Oosthuizen, Monnikendam en Oosterblokker. Voor Hoorn had de commandant van 't exercitie-genootschap, Jan Hendrik van Stralen, zitting in het comité van uitvoering, de commissie van defensie genoemd, die voortaan in Purmerend vergaderde. Een gedeelte van dit legertje verscheen op vrijdag 6 september in de stad, n.l. twee compagnieën dragonders, die uit Blokker gekomen, via 't Noord, naar de Paardenmarkt trokken en één compagnie ruiters, die eerst op de Rode Steen de orders van Gecommitteerde Raden gingen halen en toen ook naar de Paarden- of Koemarkt reden.