Oud Hoorn Winkel

Met zijn Kroniek van Hoorn van 1605, de eerste stadsgeschiedenis in de Republiek, en de volgende edities van 1617 en 1648 haalde doctor Theodorus Velius (1572-1630) zijn vaderstad “uit de schemer van Hoorns verleden”. Daarmee zette hij een trend voor andere stadshistorici en verschafte hij een schat aan informatie over Hoorn en West-Friesland aan eigentijdse en latere geschiedschrijvers. Historisch onderzoek deed de kundige Velius in zijn schaarse vrije tijd. Hij was vooral een toegewijd arts en stadsgeneesheer. Daarnaast was hij als remonstrantsgezind lid van de vroedschap politiek actief. Hij raakte betrokken bij de twisten tijdens het Twaalfjarig Bestand. De staatsgreep van Maurits leidde tot zijn ontslag en dat van elf van zijn collega’s in de Raad. Hij bleef echter tot zijn dood in functie als stadsgeneesheer, scholarch (curator) van de Latijnse school en als weesmeester. Door al deze bezigheden maakte Velius zich verdienstelijk voor zijn vaderstad. Als humanistisch geschoolde academicus in Leiden en Padua onderhield hij levendige vriendschappelijke contacten met de uit Hoorn afkomstige Rombout Hogerbeets, de dichter Karel van Mander en Joost van den Vondel. De “prins van de Nederlandse barok” dichtte op Velius en Hoorn:

O, Horen, ghy verheft uw kostelycken horen
Op uwen VELIUS, en groten Ingheboren,
Den trouwen Cicero in uwen kloecken Raet,
Den schrandren Klaudiaen, den wysen Hippokraet,
Wiens artseny de Doot ontweldighde haer lycken:
Ghy kent hem door dit Beelt, maar best uyt syn kronycken.

J.V. Vondel