Een eeuw lang actief voor Hoorns erfgoed

Draafsingelschool (7)

Scholen aan de Johan Messchaertstraat

De ULO hoeft niet lang te wachten op een eigen onderkomen. Naar een ontwerp van gemeentearchitect Faber wordt aan de Johan Messchaertstraat tegenover de HBS een nieuw schoolgebouw neergezet, dat in 1923 in gebruik wordt genomen.
Geleidelijk ontstaat zo rond de Johan Messchaertstraat een concentratie van scholen. Wie in de jaren twintig de Veliusbrug over gaat, passeert eerst aan zijn linkerhand Gemeenteschool 3 (4), dan de ULO en rijdt of loopt vervolgens recht op de HBS af. Daarachter, aan de Bontekoestraat, staat de tuinbouwschool.
In 1932 komt er nog een school bij. Tussen de lagere school aan de Draafsingel en de ULO verrijst een nieuwe school voor lager onderwijs, ook weer ontworpen door architect Faber, van wie er nu dus drie scholen op een rij staan. Het gebouw wordt in gebruik genomen door Gemeenteschool 1 uit de Muntstraat. Gemeenteschool 2 verhuist op haar beurt van de Kruisstraat naar de Muntstraat. Het gebouw aan de Kruisstraat verkeert in te slechte staat.

School Messchaertstraat Hoorn
Gemeentelijke ULO, Johan Messchaertstraat 3, gebouwd ca. 1922 (foto ca 1937)

Schoolhoofd Jan van Berkel

Als de bovenbouw van Gemeenteschool 3 in 1921 op eigen benen komt te staan, wordt Gemeenteschool 3 een gewone lagere school. Per 30 augustus van datzelfde jaar wordt Jan van Berkel hoofd van de school. Hij bekleedt deze functie tot 31 oktober 1951. Dat lange dienstverband leidt ertoe dat Van Berkel vereenzelvigd wordt met de school. Gemeenteschool 3 is voor menigeen in Hoorn ‘de school van Van Berkel’.
Een oud-leerling van de school van Van Berkel is Chris Hellingman. In het Kwartaalblad van Oud Hoorn (2000/2) vertelt de in 1917 als zoon van een los arbeider op het Achterom geboren Hellingman iets over zijn lagere schooltijd. Die begint op de school in de Muntstraat. "Die noemden ze de 'klompenschool', omdat daar kinderen van arbeiders zaten."
"Later werd ik overgeplaatst naar de Draafsingelschool, die voor kinderen van gegoede burgers was. Maar mijn vader was anti-militarist, werkman en niet van de kerk, dus werd ik achter in de klas gezet en keken ze niet veel meer naar me om." Nadat Chris twee keer is blijven zitten, gaat hij op zijn veertiende van school. "Dat voelde als een bevrijding, maar ik moest wel meteen werken hoor, want we hadden een groot gezin en wat je deed maakte niet uit, als je maar zorgde dat er vijf gulden binnenkwam."

Onderwijzend personeel
Onderwijzend personeel Gemeenteschool 3 ca. 1923; v.l.n.r. staand: H.J. Holle, Aaf Dell, P. Rijswijk, J. Zwarekant, C. v.d. Ooord en Trien Wnkel; zittend: Bets van Berkel, de heer Halebos, Jan van Berkel, Cor Bruin en An Offringa (foto WFA)
Schoolklas van Berkel
Jan van Berkel met een zesde klas, maart 1931 (foto WFA)

‘t Geveltje

Heel anders vergaat het Kees Winkler die in de jaren dertig leerling is van Gemeenteschool 3. Ook zijn levensgeschiedenis is beschreven in het Kwartaalblad van Oud Hoorn (1992/5). Kees’ vader was longarts en zijn moeder kinderarts. Het gezin woonde op de Draafsingel, vlak naast de school. Volgens Winkler werd Gemeenteschool 3 ook wel ’t Geveltje genoemd.
Dankzij wat privélessen kon Kees de eerste klas overslaan. Zijn klasgenoten waren onder meer de zoon van de directeur van de gasfabriek en de latere musicus Hans Boedijn. Na zijn gymnasiumopleiding in Alkmaar gaat Kees medicijnen studeren in Amsterdam. Maar arts wordt hij niet. Tot zijn pensionering werkt hij als bibliothecaris bij het Herseninstituut van het AMC. Daarnaast is hij dichter.

vd-oord klas 1922
Klas 5a met meester C. v.d. Oord, ca. 1922 (foto WFA)
vd oord met klas 1997
Meester C. v.d. Oord (97 jaar) met zijn klas uit 1916 tijdens een reünie in 1997 (foto Henk de Weerd)